W latach 2002-2004 Fundacja gromadziła środki na realizację przyjętego wspólnie z Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie programu:
Renowacja zbiorów Biblioteki Polskiej w Paryżu. Ratowanie i przywracanie blasku, będących dziedzictwem narodowym, arcydziełom polskiej kultury, aktom, dokumentom i rękopisom gromadzonym przez polską emigrację niepodległościową we Francji od 1830 roku.
Z pozyskanych środków - ponad 432.000,00 zł, Fundacja sfinansowała wykonane w latach 2003-2004 prace konserwatorskie przy 93 obrazach olejnych, 53 akwarelach, gwaszach i pastelach, 93 rycinach, 19 książkach, 9 rzeźbach oraz zabytkowych ramach do 60 obrazów olejnych, 31 akwarel i 9 rycin. Fundacja sfinansowała także wykonanie 45 kopii starodruków oraz rekonstrukcje ram do 14 obrazów olejnych, 21 akwarel i 72 rycin. Odrestaurowane zbiory prezentowane były w 2004 roku na wystawie "Skarby polskiej kultury ze zbiorów Biblioteki Polskiej w Paryżu" w Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie oraz Muzeum Narodowym w Krakowie.
 

Od 2005 roku Warszawska Fundacja Kultury, przy wsparciu Zamku Królewskiego w Warszawie, gromadzi środki na realizację programu:
Konserwacja Czterech Obrazów Jana Matejki Kompleksowe prace konserwatorskie przy obrazach – „Kazanie Skargi”, „Rejtan-Upadek Polski”, ”Batory pod Pskowem” i „Konstytucja 3 maja” - mająca na celu powstrzymanie procesów destrukcji, przywrócenie wartości estetycznych i historycznych oraz zabezpieczenie na przyszłość tych obiektów.

Założenia programu

Zamek Królewski w Warszawie, posiadający w swoich zbiorach dzieła Jana Matejki: "Kazanie Skargi", "Rejtan - Upadek Polski", "Konstytucja 3 Maja" i "Batory pod Pskowem", nie dysponuje w swoim budżecie środkami na sfinansowanie koniecznych do wykonania prac renowacyjnych przy tych obrazach. Warszawska Fundacja Kultury, przy zadeklarowanym wsparciu Zamku Królewskiego w Warszawie, podjęła się zgromadzenia środków finansowych na realizację koniecznych prac konserwatorskich przy tych czterech wielkich płótnach historycznych, których ponad 100-letni okres trwania jako patriotycznego przesłania podniósł ich rangę niemal do narodowych relikwii. Obrazy skazywane na zniszczenie przez wrogów, ratowane jako skarby i relikwie narodowe przez naszych poprzedników z ryzykiem utraty życia, noszą materialne świadectwa tamtych czasów. Historia odcisnęła mocno ślady w ich materii, wszystkie zmiany i zniszczenia dzieł są świadectwem burzliwej historii XX wieku. Głównym celem zakładanych prac konserwatorskich jest powstrzymanie procesów destrukcji zabytków. Wykonanie wszystkich niezbędnych prac konserwatorskich dla zachowania i wydobycia wszystkich możliwych wartości artystycznych, historycznych i technicznych. Usunięcie wtórnych interwencji, sporządzenie dokumentacji konserwatorskiej każdego z czterech dzieł sztuki i z wykonanych prac renowacyjnych.

Podstawę formalną dla podejmowanych przez Fundację działań stanowią podpisane w maju 2005 i listopadzie 2006 roku porozumienia pomiędzy Warszawską Fundacją Kultury i Zamkiem Królewskim w Warszawie. Celem jest zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów renowacji czterech obrazów Jana Matejki znajdujących się w zasobach Zamku.

W 2007 roku Warszawska Fundacja Kultury sfinansowała koszty pełnej konserwacji obrazu "Konstytucja 3 Maja" i jego zabytkowej ramy. Całkowity koszt: ok. 220.000,00 zł.

Głównym celem prac było zlikwidowanie lub ograniczenie procesów stanowiących zagrożenie tak dla konstrukcji technicznej, jak i kreacji artystycznej dzieła (m.in. poprzez usunięcie wtórnych interwencji konserwatorskich, zabezpieczenie dzieła na przyszłość i stworzenie optymalnych warunków technicznych ekspozycji obrazu i ramy, traktowanych jako jeden obiekt wystawienniczy). Wielkość obrazu oraz jego ciężar (łącznie 427 kg) miały znaczący wpływ na przebieg i złożoność prac konserwatorskich. Już w trakcie prowadzonych prac konserwatorskich podjęta została decyzja o wymianie wtórnego krosna na nowe aluminiowe, samo naprężające przy zachowaniu tradycyjnego sposobu mocowania. – Okazało się bowiem, że dotychczasowe krosno (na które naciągnięto obraz po 1945 roku) nie tylko nie spełniało warunków bezpieczeństwa, ale stanowiło zagrożenie dla obrazu z uwagi na niemożność regulacji napięcia płótna.

Równolegle do prac konserwatorskich prowadzone były prace nad wydaniem książki opisującej historię obrazu „Konstytucja 3 maja”. Na zlecenie Fundacji opracowania poszczególnych rozdziałów (epoka historyczna przedstawiana na obrazie J. Matejki; opis postaci na obrazie; historia losów obrazu; zakres przeprowadzonych prac konserwatorskich) podjęli się kustosze Zamku Królewskiego. W efekcie powstała publikacja o cechach opracowania naukowo-dydaktycznego. Prawa do wydawnictwa, jak i prawie cały nakład Warszawska Fundacja Kultury przekazała nieodpłatnie Zamkowi Królewskiemu w Warszawie.

Przekazanie odrestaurowanego obrazu „Jan Matejko – Konstytucja 3 maja. Historia. Obraz. Konserwacja” odbyło się w dniu 18 grudnia 2007 roku podczas wernisażu na salach matejkowskich Zamku Królewskiego w Warszawie. Uroczystość uświetnił koncert fortepianowy w wykonaniu pana Leszka Możdżera.

Publikacje prasowe nt. konserwacji pierwszego z obrazów - Konstytucja 3 maja:

• Konstytucja jak świeżo malowana (17 grudnia 2007, Rzeczpospolita)/strong>
• Matejko będzie jak nowy (18 grudnia 2007, Gazeta Wyborcza)

Obecnie Warszawska Fundacja Kultury gromadzi środki na konserwację trzech pozostałych, objętych programem, obrazów Jana Matejki. Koszt prac konserwatorskich przy obrazach "Kazanie Skargi", "Rejstan - Upadek Polski" i "Batory pod Pskowem" przekracza kwotę 1.500.000,00 zł.

Uznając wagę przedsięwzięcia, w styczniu 2009 roku Honorowy Patronat nad konserwacją tych obrazów objął Pan Bogdan Zdrojewski - Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zwracamy się z apelem do firm i Osób Prywatnych, świadomych rangi i znaczenia dzieł Jana Matejki dla kultury polskiej, o finansowe wsparcie naszego programu. Gotowi jesteśmy do podpisania umów sponsorskich z zainteresowanymi Firmami. Wszelkie darowizny przekazywane na ten cel posłużą wyłącznie jego realizacji.

Bliższe informacje pod nr tel. 0-601 271707.

List prof. dr hab. Andrzeja Rottermunda (zobacz)

STAN ZACHOWANIA

Krosno
Krosno wtórne, sosnowe wzmocnione krzyżakami z fazami i klinami, lekko odkształcone, nie spełnia wymogów technicznych i bezpieczeństwa.

Płótno
Płótno dublowane na masę woskowo żywiczną, grube, średnio gęste, lokalnie na powierzchni około 3% rozdublowane.

Warstwy gruntów i malarskie
Warstwy gruntów lokalnie wykruszone przy krawędziach malowidła. Na całej powierzchni w okolicach kitów drobne wykruszenia i ubytki warstw malarskich. Powierzchnia kitów znacznie różni się fakturalnie od powierzchni oryginału. Krawędzie kitów odspojone z drobnymi ubytkami. Rozległe stare retusze i punktowania występując na powierzchni około 10% znacznie pociemniały i obecnie zupełnie nie pasują do otoczenia Warstwy malarskie przetarte na około 8% powierzchni malowidła .Powierzchnia obrazu brudna, zakurzona. Walory artystyczne zniekształcone poprzez pociemniałe i odbarwione warstwy interwencji malarskich i werniksów.

Obraz wymaga podjęcia zabiegów konserwatorskich.
W obecnej chwili ze względu na zły stan zachowania, obiekt nie nadaje się do transportu, również nie można rolować płótna obrazu zakładając go na walec.

Rama
Konstrukcja ramy osłabiona, niestabilna, listwy na krawędziach lekko odkształcone, cała zabrudzona i zatłuszczona. Na całej powierzchni występują drobne ubytki dekoracji snycerskiej i pozłotniczej. Brak wykończenia estetycznego złoceń.

---

Obraz „Rejtan - Upadek Polski”, ZKW-1048
(płótno, olej; 282 cm x 497 cm)

STAN ZACHOWANIA

Krosno
Krosno wtórne, sosnowe wzmocnione krzyżakami z fazą i klinami, lekko odkształcone, nie spełnia wymogów technicznych i bezpieczeństwa.

Płótno
Płótno dublowane na masę woskowo żywiczną, grube, średnio gęste, odkształcone, pozaginane wzdłuż krawędzi i lokalnie na całej powierzchni /około 3% powierzchni/.

Warstwy gruntów i malarskie
Warstwy gruntów wykruszone przy krawędziach malowidła i w obecnej chwili prowizorycznie skonsolidowane z podłożem. Na całej powierzchni płótna drobne wykruszenia i ubytki warstw malarskich. Powierzchnia kitów odkształcona, w formie wklęsłych, miseczkowatych powierzchni znacznie różni się fakturalnie od powierzchni oryginału. Krawędzie kitów odspojone, z drobnymi ubytkami. Pociemniałe, rozległe, stare retusze i punktowania stanowią ok. 15% powierzchni i zupełnie nie pasują do otoczenia. Warstwy malarskie lokalnie przetarte na około 10% malowidła. Powierzchnia obrazu brudna, zakurzona. Walory artystyczne zniekształcone przez pociemniałe i odbarwione warstwy interwencji malarskich i werniksów. Werniks lokalnie rozłożony.

Obraz wymaga podjęcia zabiegów konserwatorskich i w obecnej chwili nie nadaje się do transportu, oraz do zrolowania na walcu.

Rama
Powierzchnia ramy zabrudzona, zatłuszczona z licznymi, drobnymi ubytkami dekoracji snycerskiej i pozłotniczej. Partie złocone na mat nie spełniają wymogów technicznych i estetycznych, użyte spoiwo /mixtion/ do tej pory nie związało odpowiednio.

---

Obraz „Batory pod Pskowem”, ZKW-1047
(płótno, olej ; 322 cm x 545 cm)

STAN ZACHOWANIA

Krosno
Krosno wtórne, sosnowe wzmocnione krzyżakami z fazą i klinami, lekko odkształcone, nie spełnia wymogów technicznych i bezpieczeństwa.

Płótno
Płótno dublowane na masę woskowo żywiczną, grube, średnio gęste, odkształcone, pozaginane wzdłuż krawędzi i lokalnie na całej powierzchni /około 3% powierzchni/.

Warstwy gruntów i malarskie
Warstwy gruntów lokalnie wykruszone przy krawędziach malowidła i w obecnej chwili prowizorycznie skonsolidowane z podłożem. Na całej powierzchni obrazu drobne wykruszenia i ubytki warstw malarskich, głównie na krawędziach starych kitów i retuszy. Powierzchnia kitów odkształcona, w formie wklęsłych, miseczkowatych powierzchni, znacznie różni się fakturalnie od powierzchni oryginału. Pociemniałe, rozległe stare retusze i punktowania występujące na ok. 10% płótna obecnie nie pasują do całości. Warstwy malarskie przetarte na około 15% powierzchni malowidła. Werniks lokalnie rozłożony. Powierzchnia obrazu brudna, zakurzona, a walory artystyczne zniekształcone poprzez pociemniałe i odbarwione warstwy werniksu.

Obraz wymaga podjęcia zabiegów konserwatorskich.
W obecnej chwili, ze względu na stan zachowania, obraz nie nadaje się do transportu, również nie można rolować płótna zakładając na walec.

Rama
Na całej powierzchni występują lokalne drobne ubytki dekoracji snycerskiej. Partie dekoracji pozłotniczej wykonanej na mat nie spełniają wymogów technicznych i estetycznych. Użyte spoiwo d otej pory nie związało odpowiednio. Powierzchnia ramy lokalnie mechanicznie otarta, zabrudzona zatłuszczona z licznymi drobnymi ubytkami dekoracji pozłotniczej.